است . در التفهيم و عجايب المخلوقات محمد طوسى نيز سعانين است . التفهيم گويد : سعانين آخرين يكشنبه است اندر روزهء بزرگ ايشان ( نصارى ) و تفسير او تسبيح باشد و بدين روز مسيح ، عليه السلام ، به بيت المقدس اندر آمد بر ماده خرى نشسته . . . » ص 249 طوسى گويد : « جبل الطيور - كوهى است به روميه بر آن گنبد ، در آن سوراخى كوچك ، ايشان را عيدى است . آن روز هزاران هزار مرغ آنجا آيند و سرها در آن سوراخ مىبرند و بيرون مىآرند . پس يكى سر در كند و بالها را به هم مىزند و بانگى بكند ، ديگر مرغان بگريزند . آن روز را سعانين خوانند و در كتابى ديگر اين حكايت خواندم . . . » . عجايب المخلوقات طوسى ، ص 134 . و در « فرهنگ فارسى » آقاى دكتر معين نيز شعانين آمده است و آن را به سعانين ( Saanin ) ارجاع داده‌اند و در ذيل اين كلمه ( سعانين ) گويند : « عيدى است ترسايان را كه در روز يكشنبهء قبل از عيد فصح گيرند . » ( 192 ) 138 / 23 : مستراث - در اينجا سخن دربارهء درياچهء خلاط است . لسترنج مىگويد ، « درياچهء وان ، يا ارجيش ، چنان كه نويسندگان قديم آن را نام داده‌اند ، بالطبع معروفترين درياچه‌هاى ارمينيه بود . و در سواحل آن شهرهاى اخلاط و ارجيش و وان و وسطان جاى داشت . اين درياچه را اصطخرى وصف كرده گويد طول آن بيست فرسخ است . و ماهى كوچكى از آن صيد مىشود موسوم به ماهى طريخ ( يك نوع ماهى كه هنوز هم به فراوانى از آن درياچه صيد مىشود ) كه آن را نمك مىزدند « 1 » و به بلاد بين - النهرين ، بلكه اقصى بلاد خراسان مىفرستادند . زيرا ياقوت در قرن هفتم گويد ، خود او در بلخ مقدارى از اين ماهى نمك زده را خريده است . آب اين درياچه از بزرگترين نهرهاى ارمينيه به شمار مىآمد . سرزمينهاى ص 198 . نيز : ارمينيه همچنين به داشتن كمربند و لحافهاى بسيار و فرش و جاجيم و چادر و مخده و انجير و شاه بلوط و يك نوع ماهى كه به آن طريخ مىگفتند ، و چنان كه گفتيم از درياچهء وان صيد مىشد ، شهرت داشت . ص 198 - 199 . پس ماهى درياچهء خلاط

--> ( 1 ) - در كتاب « گيلان » - تأليف آقاى كريم كشاورز - چنين آمده است : « گيلانيان ماهى را سه گونه مىخورند : تازه ، دودى و شور . دو گونه نخست را همه مىشناسد ، اما ماهى شور ، ماهيى است كه در آب اشباع شده از نمك و رناس ، در خمها مىنهند و تا دو سه سال نگاه مىدارند . ص 145 .